جمعى از نويسندگان ( كوشش سيد مهدى جعفرى )
رسالة في عد الآي والسور 613
گنجينه بهارستان ( مجموعه رساله در علوم قرآن و روايى ) ( فارسى )
بن متوكّل « 1 » ( م 200 ه . ق ) منسوب است « 2 » . تعداد آيات قرآن مطابق اين شمارش 6204 يا 6205 آية است . 6 . عدّ شامي : اين عدد را به عبد اللّه بن عامر يحصبى « 3 » ( م 118 ه . ق ) يا ايّوب بن تميم تميمي « 4 » ( م 198 يا 219 ه . ق ) منسوب مىكنند « 5 » . تعداد آيات قرآن مطابق اين شمارش 6226 آية است . از أهل حمص ( در شام ) نيز عددي مخالف با أهل شام نقل شده است كه بنابراين شيوه ، تعداد آيات قرآن 6232 آية است « 6 » . در انتها ذكر اين نكته لازم است كه هرچند اختلافاتى در شمارش آيات در شيوههاى مختلف وجود دارد ، امّا عمدهء آيات قرآن بنا بر تمام شمارشها يكسان هستند واختلاف ، تنها تعداد اندكى از آيات قرآن را دربر مىگيرد . معرّفى منابع دربارهء عدّ الآي هرچند كتب ورسائل متعدّدى در اينباره نگاشته شده است . ذيلا به تعدادى از معروفترين آنها اشاره مىشود : 1 . العدد : حسن بصرى ( م 110 ه . ق ) 2 . العدد : حمزة بن حبيب زيّات ( م 156 ه . ق )
--> ( 1 ) . أيوب بن متوكل انصارى بصرى امام وثقة بوده واختيار ويژهاى نيز در قرائت داشته است . محمد بن يحيى قطيعى اختيارش را روايت كرده است . ( ر . ك : همان ، ج 1 ، ص 172 ) ( 2 ) . مجمع البيان ، ج 1 ، ص 77 . ( 3 ) . عبد اللّه بن عامر بن يزيد يحصبى امام أهل شام در قرائت بوده واقراء در آنجا به أو رسيده است . قرائت را عرضا بر أبو الدرداء خوانده ويحيى بن حارث ذمارى نيز عرضا از أو گرفته است . ( ر . ك : غاية النهاية ، ج 1 ، صص 425 - 423 ) ( 4 ) . أيوب بن تميم بن سليمان تميمي دمشقي قرآن را بر يحيى بن حارث ذمارى خوانده وپس از أو امام قرائت در دمشق گرديده است . عبد اللّه بن ذكوان بر أو قرائت كرده است . ( ر . ك : همان ، ج 1 ، ص 172 ) ( 5 ) . فنون الأفنان في عيون علوم القرآن ، ص 241 . ( 6 ) . همان .